Ɔkwan ne Mmuae a Ɛma *afriyie wutah* Hyɛ nkɔso

Business yɛ nkɔsoɔ a ɛrenkyɛ ne biribi a ɛsɛ sɛ yɛde ɔdɔ, nhyehyɛe ne ntotoho bom sɛnea ɛbɛma yɛanya nkɔsoɔ a ɛboro so. Wɔ Ghana ne ɛda nyinaa, *afriyie wutah* yɛ abɔdin a ɛda ho adi sɛnea ɔman no ne nkurɔfoɔ tumi afa so gu so. Sɛnea adwumayɛfoɔ tu dwumadie a ɛfa *afriyie wutah* ho no, ɛkyerɛ ɔkwan pa a ɛbɛma wɔn nya nkɔso wɔ wɔn afidie ne sika so. Saa asɛm yi bɛkasa ho mmerɛ ne nyansasɛm a ɛbɛba so ma wo, na ɛbɛsɔre wo nsɔre fa wɔ gyinapɛn nyinaa mu.

*Afriyie wutah* na ne Ho Mfasoɔ a Ɛho hia

Wɔ Ghana ne Ghana mpɔtam hɔ, *afriyie wutah* yɛ din a ɛda ho adi sɛnea ɛbɛyɛ a afidie ne dwumadie bɛyɛ yie, na sɛnea ɛbɛma ɛnyɛɛ ko ne pɛsɛmenkomahye. Ɛkyerɛ ɔkwan a ɔmanfoɔ tumi fa so de wɔn sika yɛ adwuma a ɛbɛkɔ akɔ akɔ so.

Dɛn na ɛfa *afriyie wutah* ho na ɛbɔ yɛn nkuran sɛ yɛntoto yɛn dwumadie ase yiye? Saa asɛm yi bɛboaa wo ma woahunu sɛ wo sɛnea ɛbɛyɛ na w’afidie mu nkɔsoɔ yɛ den, ne sɛnea ɛbɛma woanya nhyira fi w’adwumadie mu. Mmom, *afriyie wutah* hyɛ nsow sɛnea ɛbɛyɛ a, yɛde botae, nhyehyɛeɛ ne apɔwmuden a ɛwɔ adwumayɛ mu de bɛma ho akɔ akɔ so.

SƐNƐ WOBƐTUMI ATI ADWUMAYƐ A ƐTɔ SO NO MU

Ɛho hia sɛ, woyɛ adwuma yɛ din na woagyina wo nan so de *afriyie wutah* yɛ dwuma. Wɔbase no, nea ɛsɛ sɛ wokɔ so yɛ ne sɛ:

• Di nsɛm pii ho adwene - Sɛnea ɛbɛyɛ na w'adesua ne w'adwuma mu a, wohyɛn so gyina mu na wohunu sɛnea ɛde nkɔso ba.
• Nya nimdeɛ ne boasɛm - Nya nyansahu ne nwoma a ɛbɛboa wo na woahu sɛnea wutumi fa afidie no yɛ wo nsa so adwuma.
• Fa adwuma no hyɛ nkɔso mu - Kyerɛ sɛnea ɛbɛyɛ na wokɔ so fa dwumadie no firi ase, nyinaso, ne nkɔsoɔ wɔ sikasɛm ne nkyerɛkyerɛ ho.
• Di mmeneda mu dwuma - Sɔre na yɛ dwumadie no, na ɔkwan a ɛbɛma woanya nkɔsoɔ no so no, yɛ nea ɛfata.
• Di botae ho dwuma - Wo ne wo foforɔ, ne sika, nkitahodie ne nkɔsoɔ, yɛ mmrɛw, na ɛde hopɔn bɛba wɔ *afriyie wutah* mu.

ƐDƏƐ A ƐSƐ SƐ WƆFA SO DE *afriyie wutah* BRƐ

Wɔ Ghana ne wiase nyinaa, sɛnea wɔde *afriyie wutah* hyɛ nkɔsoɔ mu no, ɛsɛ sɛ wokɔ so hwɛ sɛ w'ahyehyɛ ne nyansahu mu. Saa nkyerɛkyerɛ yi bɛkyerɛ wo sɛnea wutumi fa *afriyie wutah* brɛ hyɛ adwuma no mu na ɛbɛma woanya nkɔso pa so.

1. Hyɛ hyɛɛ ne Boaboa: Nnyina hɔ so hwɛ sɛnea ɛbɛyɛ na wokɔ so fa sika no ho dwuma, na ɛno na ɛbɛma ɛyɛ denadɔɔso.
2. Di dwumadie ne nyinaso: Fa nsa so adwuma, bɔ mmɔden wɔ nyinaso ne nyansahu mu, na fa ho nhyehyɛe nyinaa fa ho.
3. Kyerɛ nea wopɛ: Fa ho bɔ ɔmanfoɔ ne wo ho nsa so. Sɛnea ɛbɛma woanya nkɔso sɛ gyidie ne tumidie pa wɔ sika ne ahoteɛ mu.
4. Di nkɔsoɔ nkɔ anim: Sɛ wotumi fa *afriyie wutah* bɔɔ mu yiye a, wɔbɛnya nkɔsoɔ wɔ sika ne adwuma mu.
5. Tɔ so ne ɔdɔ: Sɛnea ɛbɛyɛ na *afriyie wutah* bɛma woanya ho tɛkrɛma, ɛhɔso, nyansa ne ɔdɔ a ɛmfa ho.

AGYIDIE NE NSƐMMISAƐ A ƐFA *AFRIYIE WUTAH*

Wɔ Ghana ne ɔman nyinaa mu no, *afriyie wutah* yɛ akwan a ɛda ho adi sɛnea ɛbɛma adwuma ne sika bɛkɔ akɔ so bebu. Nnabanbɔ ne ɔdɔ a ɛda ho nti, ɛsɛ sɛ yɛde yɛn ahoɔden ne nhyehyɛe hyɛ bɔ ma yɛn adwuma.

Yɛka ho bi da no, ɛkɔ so ma wɔboa nkurɔfoɔ sɛ wɔanya nyansa, nkɔsoɔ ne kɔda wɔ wɔn dwumadie mu. Sɛnea Ghana ne wiase nyinaa nim ho no, *afriyie wutah* bɔɔ mu pa ara na ɛbɛma asomdwoe, nkɔsoɔ ne nyansahu ba akɔ akɔ so.

SƐNƐ ɔman no ne nkurɔfoɔ bɛyɛ adwuma so ayɛ wɔn dɔm wɔ *afriyie wutah* mu

Ɛwom sɛ ne ho yɛ den na ɛhɔ yɛ kan na ɛsan yɛ duru nso, anka ɛho nsɛm ne sɛ:

• Hu nea ɛkɔ so - Te sɛnea ahoɔden ne nyansa ketewa betumi afa so akɔ so, na ɛbɛma woanya nkɔsoɔ pii.
• Yɛ adwuma wɔ ɔpɛ ne ɔdɔ mu: Asɔre ne adwene ne nsow bɛboa ma wokata a, woyɛ adwuma na wuhu nkɔso wɔ wo nkɔsoɔ ne sika mu.
• Yɛ dɔ na yɛbɔ nkɔmmɔ: Dearɛ yɛ da ho no, gyidi ne ɔdɔ di akoten mu, na ɛno na ɛbɛma adwumayɛfoɔ ahyia yɛn nyinaa, na yɛbɛyɛ dɔm kɛse.
• Di dwuma pɛpɛɛpɛ: Seesei, gyina botae pa na woayɛ deɛ ɛbɛma w’akɔ akɔso akɔdadie mu.

Ɔkwan a Ɛwɔ Ghana ne Wiase Nyinaa Na Ɛbɛma *afriyie wutah* Atɔ Ɔkɔ

Sɛnea Ghana ne wiase nyinaa mu no, *afriyie wutah* ayɛ botae a ɛho hia, na ɛwɔ he na ɛbɛma adwuma no ahoɔden ne nkɔsoɔ bɛkɔ akɔ? Saa nsɛm yi bɛkyerɛ wo sɛnea ɛbɛyɛ na wubetumi afa mu sɛnea:

• Korɔ akɔ so fa akwan foforo: Deɛ ɛwɔ he ne sɛ wokɔ akwan foforo so deɛ, na ɛbɛma woanya biribi foforo wɔ *afriyie wutah* ho.
• Fa nkɔsoɔ ne nkɔedɔm bɔne bɔ mu: Bɔ nkɔmmɔ ne mmoa, na ɛbɛma woanya nkɔsoɔ pii a ɛfa sikasɛm ne adwumayɛ ho.
• Akyirikyiri ne suban pa: Sɛnea ɛsɛ sɛ woyɛ pɔn ne suban pa no, ɛno na ɛbɛma woanya nkɔsoɔ wɔ *afriyie wutah* mu.
• Di dwumadi mu ntotoho: Sɛnea yɛbɛtumi atumi ɛyɛ adwuma mu ntotoho no, ɛna ɛbɛkyerɛ sɛnea ɛbɛma adwuma no akɔ akɔ so.

Ɔkɔ anim de nka ne Tumi Wɔ *afriyie wutah* Mu

Akɔ akɔ anim de nka no, ɛho hia sɛ wo hyɛ nsow, wɔ ho ne sɛ: Ɛsɛ sɛ wokɔ so yɛ mmerɛ ne nyansahu so, gyina hɔ na wohwɛ sɛ wuhu no sɛnea ɛkɔ so. Sɛnea ɛbɛyɛ a, *afriyie wutah* bɛyɛ baako a ɛkyerɛ ɔkɔ a ɛda ho adi wɔ Ghana ne wiase nyinaa mu, ɔno na ɛbɛma woanya nyansahu, nkɔsoɔ ne nnɔnhwerewa.

Nkɔsoɔ a ɛfi *afriyie wutah* mu fi

Sɛnea ɛda ho adi no, nkɔsoɔ fi *afriyie wutah* no, yɛde botae ne dwumadie fa kɔ akɔ so, na ɛso ne sɛ:

• Sikasɛm mu nkɔsoɔ: Sɛnea wutumi fa wo sika ne sika so adwuma yɛ a, ɛbɛma woanya ɔkɔ a ɛto so.
• Adwumayɛmu nkɔsoɔ: Sɛnea wo sɔre na w’ahyehyɛ mu no, yɛ nkɔsoɔ kɛse a ɛbɛma w’akɔfa akyɛde, ne nyansa bɛba.
• Nhyira ne ahoɔden: Sɛnea ɛbɛyɛ na wokɔ so nya nhyira ne ahoɔden no, ɛbɛma w’akɔ akɔ so wɔ yɛn nkɔsoɔ mu.
• Wɔyɛ Mmɔden a Ɛda So: Sɛnea woyɛ dwuma pa a, ɛbɛtumi ama woanya nkɔsoɔ te sɛ ahotɔ, nsɛmmisa a ɛwɔ wɔn so, ne nyame ne nkurɔfoɔ mu adɔe.

Sɔre na Di Nkɔso Mu Fa *afriyie wutah* Ho

Ɛnyɛ den kosi sɛ wo nya nsɛm a ɛho hia, na woagyina wo nan so ne nipa ne mmoa a wɔwɔ wo ho no nsɛm ho. Saa nkyerɛkyerɛ yi mu nyinaa, yɛde botae ne pɛpɛɛpɛ bɛbɔ wo ho ban na wo ne wo afidie nyinaa bɛkɔ so ayɛ nkɔsoɔ.

Tell my sɛ, yɛn nyinaa yɛ adwene ne nkɔsoɔ nyinaa de boaboa ho. Bɔ mmɔden, hyɛ nsow, na fa *afriyie wutah* ho dwuma yiye, na yɛn nkɔsoɔ bɛhyɛ nkɔsoɔ no fufuo. Wɔ Ghana ne wiase nyinaa, sɛnea wutumi nya nkɔsoɔ no, ɛbɛboa ma yɛn nya nkɔsoɔ pa, ne sɛnea yɛbɛyɛ dɔm kɛse a, ɛbɛma yɛkɔ ɔkɔ so.

Yɛbɛda ho adi sɛ ɔkwan pa a ɛwɔ wo ho ne *afriyie wutah* ho dwumadie no, na ɛwɔ he, na ɛbɛyɛ anika na ɛbɛma w’akɔ akɔ so pa ara.